lekcja numer 5

Wino na świecie

Wino na świecie

„To proste – dobre wina robi się wszędzie”
Matt Skinner

W pierwszej odsłonie Kursu wiedzy o winie opowiadałem o produkcji wina, w drugiej – o jego degustacji, w trzeciej rozpocząłem opowieść o szczepach i bliżej przedstawiłem czerwone odmiany winogron, a w czwartej – zdradziłem sporo o białych winach.

W tym odcinku zapraszam na lekcję geograficzną, a może lepiej – enoturystyczną, podczas której poznasz regiony winiarskie z całego świata. Jeśli na pytanie: „gdzie produkuje się wino?” bez zastanowienia odpowiadasz: „we Francji, Włoszech, Hiszpanii i Kalifornii”, jest dobrze! Z tej odsłony kursu dowiesz się, że lista krajów, w których powstają wina, jest znacznie dłuższa i spokojnie możesz do niej dorzucić Polskę. Czas na poszerzenie winiarskich horyzontów!

Winogronowy kosmopolita

Pamiętasz, gdy w pierwszej lekcji Kursu wiedzy o winie opowiadałem o przodku dobrze znanego nam dziś winogrona stosowanego do produkcji win? Prawie wszystkie wina, które znajdziesz w sklepach, wyprodukowano z gatunku zwanego Vitis vinifera, czyli winorośl właściwa – hoduje się go specjalnie z przeznaczeniem na wino. Od winogron deserowych, które jesz na co dzień, odróżniają się grubszą skórką i wielkością – są mniejsze.

Współcześnie enolodzy wyodrębniają aż 10 tys. rodzajów winorośli, przy czym tylko pięćdziesiąt z nich daje 95 proc. światowej produkcji wina.

Znaczna większość winorośli na świecie jest uprawiana na potrzeby przemysłu winnego. Współcześnie enolodzy, czyli specjaliści od winiarskiej produkcji i znawcy wina, wyodrębniają aż 10 tys. rodzajów winorośli, przy czym tylko pięćdziesiąt z nich daje 95 proc. światowej produkcji wina. Taki krzew potrzebuje roku, by doczekać się owoców, ale przyjmuje się, że na potrzeby winnej produkcji, dopiero w piątym roku winogrono jest na tyle dojrzałe, że może z niego powstać wino.

Jeśli chodzi o zbiory, to zależą one od położenia winnicy. Na półkuli północnej zbiera się winogrona od sierpnia do października, a na półkuli południowej od lutego do kwietnia. Jak widzisz – winorośl pojawia się na całym świecie, ale najbardziej urodzajna jest w klimacie umiarkowanym, dla przykładu – w Ameryce Północnej uprawia się winogrona od północnego Meksyku do południowej części Kanady. Tam poczciwy Vitis vinifera czuje się najlepiej!

Palcem po winnej mapie

Wspominałem już, że winogrona uprawia się na obu półkulach, ale można z łatwością wskazać dwa poziome pasy na mapie świata, które zaznaczają powierzchnię częstszych upraw – znajdują się na północ i na południe od równika. Umownie nazywa się je równoleżnikowymi strefami uprawy winogron.

Pierwsza taka strefa obejmuje m.in. południową część Ameryki Północnej i południe Europy, a druga – południe Ameryki Południowej, końcówkę Afryki i południową część Australii. Słyszałem kiedyś zabawne stwierdzenie, że północna strefa uprawy winorośli jest dla miłośników wina jak Disneyland dla dzieci. Skąd to porównanie? Otóż podobnie jak w najsłynniejszym parku rozrywki spotykamy bohaterów z kreskówek z całego świata, tak na Północy mamy do czynienia ze wszystkimi możliwymi stylami wina. Na tej półkuli znajdziemy bowiem i tradycyjne regiony winiarskie Europy i winnice Ameryki Północnej. Co ciekawe, to w tej części znajduje się też kraj, w którym produkuje się najwięcej wina na świecie. Chodzi o Włochy, w których w 2016 r. powstało aż 48,8 mln hektolitrów wina!

Ciepło, cieplej, gorąco!

Kilkukrotnie wspominałem już podczas lekcji, że klimat, w jakim uprawia się winorośl, silnie wpływa na smak wina. Chłodny klimat sprawia, że wino ma bardziej cierpki i kwaśny smak, a ciepły sprzyja rozwijaniu dojrzałych aromatów.

Stoki porośnięte winogronami najczęściej kojarzą nam się z jakimś przyjemnym, ciepłym krajem i słusznie, bo te owoce lubią słońce. Co ciekawe, dla takich krzewów upał nie jest wskazany, za to chłód – jak najbardziej.

Idealna winnica powinna w ciągu dnia być skąpana w promieniach słonecznych, a w nocy chłodzona łagodnymi podmuchami wiatru. Niestety warunki nie zawsze są tak doskonałe. Na szczęście winogrona to twardziele, zniosą nawet 3-miesięczne susze, a gdy atakuje je zimno, zapadają w stan hibernacji – spadające temperatury sprawiają, że cukier zamienia się w skrobię, czyli mówiąc najprościej: winorośl zbiera i przechowuje węglowodany na przyszłość.

Idealna winnica powinna w ciągu dnia być skąpana w promieniach słonecznych, a w nocy chłodzona łagodnymi podmuchami wiatru

Winorośle rosnące w chłodniejszych klimatach dają często białe wina o podwyższonej kwasowości. Takie regiony upraw znajdują się w strefach równoleżnikowych bliżej biegunów, na wyższych wysokościach i terenach z wpływami bryzy morskiej. Regiony ciepłego klimatu oznaczają wina białe i czerwone o niższej kwasowości, a często też bardziej wyrazistych przedstawicieli czerwonych win.

Warto jednak pamiętać, że poza wspomnianymi strefami częstej uprawy winogron, istnieją regiony i kraje poza nimi, które mają unikatowy mikroklimat – idealny do upraw. Do takich krajów należą Brazylia, Meksyk i Indie.

Jedno wino, dwa światy

Założę się, że wpadło Ci już kiedyś w ucho sformułowanie „wino ze Starego Świata”. Jeśli tę starość skojarzysz z tradycją, trop jest dobry! Podział na Stary i Nowy Świat oznacza, że mapa winiarska została umownie rozbita na 2 megaregiony. Podział względem równika, o którym pisałem wyżej, jasno wskazuje, że mamy do czynienia z klasyfikacją w kontekście geograficznym, natomiast staro- i nowoświatowe wina to kryterium historyczne.

Oczywiście punktem odniesienia i jakościowym wzorcem winiarskim pozostaje Stary Świat, czyli tereny, na których przemysł winny narodził się ok. 7000 lat p.n.e. Niektórzy twierdzą, że takie uprawy zaczęły się na zboczach Kaukazu w dzisiejszej Gruzji.

Obecnie Stary Świat tworzą trzy winne mocarstwa – dobrze Ci znane Włochy, Francja i Hiszpania. Warto też pamiętać o tradycji, o której wspomniałem na początku tego akapitu. Wina Starego Świata to synonim klasycznych metod i technik uprawy winorośli, czyli tradycji winiarskich.

Jego przedstawicielem jest Château Brassac Bordeaux Supérieur, które znajdziesz w kolekcji Faktorii Win. To wino pochodzi z francuskiego regionu Château Brassac, sięgającego tradycją XVIII w. Tutejsze gleby gliniasto-wapienne i żwirowe tworzą najlepsze warunki do dojrzewania dla szczepów: merlot, cabernet franc i cabernet sauvignon.

Dawniej łatwiej było odróżnić wina nowoświatowe o bogatym aromacie owoców od subtelnych i wyrafinowanych win Starego Świata. Dziś producenci z Nowego Świata także potrafią produkować eleganckie i wytrawne wina.

A jak narodził się Nowy Świat? Był on następstwem kolonializmu – europejscy odkrywcy zaczęli zakładać winnice na obecnych terenach Australii, Nowej Zelandii, RPA, Chile, Argentyny czy Kalifornii. O winnicach z Nowego Świata mówi się, że są odważne i dynamiczne, to prawda – w końcu stale chcą się rozwijać, by doścignąć swój staroświatowy wzór.

W jednej z takich kalifornijskich winnic powstało Relumbrón White Zinfandel – rześkie różowe wino z naszej półki. Linia między Nowym i Starym Światem jest jedną z ważniejszych granic w przemyśle winiarskim, ale wraz z rozwojem metod upraw winogron i produkcji wina, podział delikatnie się zaciera.

Dawniej łatwiej było poznać wina nowoświatowe – miały bogaty owocowy aromat, za to wina ze Starego Świata były – jak na klasykę przystało – subtelne i wyrafinowane. Dzisiaj producenci z Nowego Świata także potrafią produkować eleganckie i wytrawne wina, ale prawdą jest, że gdy usłyszy się hasło „wino nowoświatowe”, można się spodziewać owocowości i mniejszej wytrawności.

Pewnie teraz pojawia Ci się w głowie pytanie – a co z pozostałymi krajami, których tu nie wymieniłem? W tym ogólnym podziale pojawia się też kilka państw, których klasyfikacja jest niejednoznaczna, np. Liban czy Maroko. W takich przypadkach bierzemy pod uwagę położenie i styl wytwarzanego wina, i sprawdzamy, czy bliżej im do tradycji winiarskiej Starego Świata, czy może do charakteru win nowoświatowych. Jak Ci się teraz wydaje – mieszkańcem którego z tych dwóch winnych światów wolisz zostać?

Akcja apelacja

Ten termin może Ci się kojarzyć z sądem albo ze słownikiem prawniczym i w pewnym sensie tak jest. Apelacja – a dokładnie apelacja kontrolowanego pochodzenia – to prawne określenie obszaru geograficznego, z którego pochodzi wino. Z tym hasłem wiąże się też opisanie dozwolonych odmian winorośli i metod produkcji wina.

Apelacja jest europejskim wynalazkiem – twórcy wina byli przekonani, że za smak wina są odpowiedzialne lokalne warunki, w których dojrzewają owoce, czyli tzw. terroir. W poprzedniej lekcji wyjaśniłem Ci, że terroir to francuskie pojęcie powszechnie używane do opisu warunków w danej winnicy, mocno związane ze szczepem. Na terroir składają się m.in. mikroklimat, rodzaj gleby, poziom nasłonecznienia oraz praktyki winiarskie.

Apelacja jest europejskim wynalazkiem – twórcy wina byli przekonani, że za smak wina są odpowiedzialne lokalne warunki, w których dojrzewają owoce, czyli tzw. terroir.

I rzeczywiście – terroir silnie wpływa na styl i smak wina. Ale wróćmy do apelacji kontrolowanego pochodzenia. Jest ona nadawana przez państwowe władze winiarskie – poznasz je po specjalnych oznaczeniach na etykiecie danego wina i tak: włoskie wina to DOC i DOCG, francuskie to AC i AOC, a hiszpańskie – DO i DOC. A co to oznacza dla Ciebie, konsumenta?

Dzięki tym kilku literom na etykiecie i towarzyszącej im nazwy konkretnego regionu wiesz, że wino, które zaraz wypijesz, na pewno pochodzi z opisanej części świata, a do tego masz gwarancję, że powstało z typowego lokalnego szczepu, zgodnie z tradycyjnymi procedurami. Reasumując – masz po prostu pewność, że to dobrej jakości wino.

Czas na wytrawne podsumowanie

Z piątej lekcji Kursu wiedzy o winie wiesz już chyba wszystko o symbolicznych podziałach regionów winiarskich świata. Przypomniałem Ci, że Vitis vinifera może rosnąć w rozmaitych warunkach klimatycznych (terroir), byle tylko miała zapewnioną odpowiednią ilość słońca, a im więcej promieni dostanie, tym smak wina będzie bardziej wyrazisty. W ramach wytrawnych zajęć z geografii wiesz już, że równik wyznacza jasny podział na strefy upraw winorośli, a Stary i Nowy Świat to klasyczne rozgraniczenie na wina produkowane metodami tradycyjnymi i na te nowsze, bardziej odważne i owocowe.

Ponadto teraz, sięgając po wino na sklepowej półce, będziesz intuicyjnie szukał oznaczenia apelacji na etykiecie. A może zdecydujesz się na wakacyjną enoturystykę i ruszysz w podróż tropem regionów winiarskich? Na taką symboliczną wyprawę tropem wina możesz się udać w zaciszu własnego domu albo ogrodu – z przyjaciółmi przy stole albo na kocu. Wystarczy, że sięgniesz po kilka butelek win reprezentujących Nowy i Stary Świat.

Całkiem niezły wybór znajdziesz w kolekcji faktorii Win – nowoświatowe kalifornijskie czy może francuskie ze Starego Świata? Zdecyduj się na podróż dookoła winnego świata i sprawdź swoją wiedzę w praktyce. Teraz masz już bazę informacji o winie na świecie – to dobrze, bo w kolejnych lekcjach Kursu wiedzy o winie będę Cię zapraszał w podróże do poszczególnych krajów winiarskich. Opowiem Ci o tamtejszych tradycjach produkcji wina, najbardziej znanych szczepach i lokalnych ciekawostkach. Przewidywany kierunek: wytrawna Francja!

Gdzie uprawia się winorośl?

Wina starego Świata vs. wina Nowego Świata

Proponowane wina

Poprzedni artykuł

Poprzedni artykuł

Rozsmakuj się we Francji!

Następny artykuł

Poznajemy białe szczepy!

Następny artykuł
splash splash splash splash splash splash splash splash splash splash splash
Do góry
Faktoria

Serwis przeznaczony jest dla osób pełnoletnich.

Czy masz ukończone 18 lat? Strona dostępna jest tylko dla użytkowników pełnoletnich.
© 2018 Wszelkie prawa zastrzeżone przez Faktoria Win
Test Smaku