lekcja numer 4

Poznajemy białe szczepy!

Poznajemy białe szczepy!

„Wino nigdy nie może być lepsze od winogron, z których powstaje, ale zdarza się, że z dobrych owoców powstają złe wina” znane powiedzenie enologów

Z białych gron można zrobić wino lekkie, przyjemnie kwaskowate i orzeźwiające, ale i wzmacniane, o dużej zawartości alkoholu i do tego bardzo słodkie.

W pierwszej odsłonie Kursu wiedzy o winie opowiadałem o produkcji wina, w drugiej – o jego degustacji, a w trzeciej rozpocząłem opowieść o szczepach i bliżej przedstawiłem czerwone odmiany winogron. W tym artykule zgłębisz wiedzę na temat odmian białych, a kolejna lekcja będzie geograficzna – poznasz regiony winiarskie z całego świata.

Z pierwszej oraz trzeciej lekcji naszego kursu wiesz już, że z winem nieodłącznie wiążą się szczepy, być może jesteś też w stanie wymienić kilka nazw, alle czym w zasadzie jest szczep winny? To nic innego jak odmiana winorośli. Najłatwiej wyjaśnić specyfikę szczepów przez porównanie winogron do jabłek.

W Polsce uwielbiamy jabłka i mamy wiele odmian, po które sięgamy przez cały rok. Wystarczy wymienić takie nazwy, jak antonówka, papierówka albo złota reneta, a od razu przywołujemy kolor i smak danej odmiany. Podobnie jest z winnymi szczepami. Każda odmiana winogron wyróżnia się grubością skórki, kolorem, kształtem i rzecz jasna – smakiem. Niektóre winogrona, tak jak jabłka, zbiera się późną jesienią, inne latem, inaczej też smakuje kompot z papierówki, a inaczej ten na bazie kwaśnej szarej renety. Wino ma tak samo. Każdy szczep winogrona odznacza się charakterystycznymi dla niego właściwościami, takimi jak wielkość i kolor owoców, kształt liści, siła wzrostu, przystosowanie do warunków klimatycznych i glebowych.

Każdy szczep winogrona odznacza się charakterystycznymi dla niego właściwościami, takimi jak wielkość i kolor owoców, kształt liści, siła wzrostu, przystosowanie do warunków klimatycznych i glebowych.

Jeśli chodzi o produkcję winiarską, z praktycznego punktu widzenia najważniejsze cechy danej odmiany, to charakter i jakość uzyskiwanego wina (kolor i aromat), wielkość plonów oraz możliwości uprawy w danym regionie (przystosowanie do klimatu i gleby, odporność na choroby i szkodniki). Pośród wielu odmian winogron jest kilka takich, które podbiły serca wielbicieli wina. Dziś poznasz białych bohaterów świata winiarskiego, ale zanim o nich opowiem, przypomnę co nieco o początkach winiarstwa.

Winny pradziadek – vitis vinifera

Szczepy wykształciły się w ciągu tysięcy lat uprawy winorośli. Najstarsze kojarzone dzisiaj odmiany były znane już w starożytnym Egipcie i Fenicji. Z poprzednich lekcji wiesz już, że znane nam winogrona mają wspólnego przodka. Prawie wszystkie wina, które znajdziesz w sklepach, wyprodukowano z gatunku zwanego vitis vinifera, co oznacza winorośl właściwą – hoduje się go specjalnie z przeznaczeniem na wino. Od winogron deserowych, które jesz na co dzień, te owoce odróżniają się grubszą skórką i wielkością – są mniejsze. Znaczna większość winorośli na świecie jest uprawiana właśnie na potrzeby przemysłu winnego.

Poznajemy białe szczepy! - Galeria Poznajemy białe szczepy! - Galeria

Wytrawne usposobienie

Myśląc o charakterze szczepów wina, wracam do porównania z jabłkami. Każda nazwa odmiany kryje pewne niuanse związane z gatunkiem owocu. Dla przykładu biały szczep muscat wywodzący się z Grecji jest dość kapryśny i trudny w uprawie, między innymi za sprawą dużej wrażliwości na szkodniki, ale za to charakteryzuje się wysoką zawartością cukru i dużym potencjałem aromatycznym. Z muscatu produkuje się głównie słodkie i bardzo aromatyczne wina.

Dla kontrastu przedstawię Ci chardonnay – uprawiany właściwie wszędzie, gdzie produkuje się białe wina. Chardonnay bez trudu adaptuje się niemal do każdych warunków naturalnych, dzięki czemu uprawia się go w wielu krajach – jest takim winnym kosmopolitą. Charakter wina, które powstanie z odmiany chardonnay zależy od regionu i sposobu winifikacji, czyli fermentacji soku winogronowego. Finalnego smaku wina nie da się osiągnąć za pomocą tylko jednego czynnika związanego z procesem winifikacji, czyli np. białą odmianą winorośli.

Z białych gron można bowiem zrobić wino lekkie, przyjemnie kwaskowate i orzeźwiające, ale i wzmacniane, o dużej zawartości alkoholu i do tego bardzo słodkie, jak słynna włoska marsala, która powstaje z lokalnych białych szczepów: grillo, inzolia i catarratto. Jak to jednak w obrębie danego gatunku bywa, można wskazać pewne wspólne cechy typowe dla danego szczepu. Posłuchaj intrygujących opowieści o charakterystycznych białych odmianach.

Na tropie białych win

W tym artykule opiszę kilka kluczowych szczepów, z których powstają wina białe. Znajdziesz wśród nich zarówno odmiany pełne i konkretne, jak i te rześkie i delikatne. Jeśli zawsze wydawało Ci się, że każde białe wino jest lżejsze od czerwonego, dowiesz się, że wcale tak nie jest.

Białe wina możemy podzielić na trzy grupy. Pierwsza to lekkie wina o owocowym aromacie, znane ze swego wytrawnego i orzeźwiającego smaku, które powstają z takich szczepów, jak pinot gris czy sauvignon blanc. Druga grupa to dobrze zbudowane wina o wyrazistym smaku, w którym wyczujesz nuty śmietanowe i waniliowe. Tutaj przedstawicielem jest najpopularniejszy biały szczep, czyli chardonnay. I w końcu trzecia grupa: aromatyczne białe wina o intensywnym zapachu słodkich owoców i o różnym poziomie słodyczy – znajdziesz wśród nich także bardzo wytrawne wina. Na czele tej grupy stoją takie szczepy jak riesling i chenin blanc.

Po lekturze opisu poszczególnej odmiany warto przetestować jej charakter w praktyce. Nie mam oczywiście na myśli tego, aby przygotować wszystkie butelki, ale możesz zaopatrzyć się w dwa kieliszki wina i spróbować moich propozycji. Pamiętaj, aby wina degustować zgodnie z instrukcjami, których udzielałem w drugiej lekcji Kursu wiedzy o winie.

Skosztuj białego wina Prospetti Gewürztraminer z popularnego białego szczepu gewurztraminer. Wina na bazie tej odmiany wyróżniają się owocowym aromatem i smakiem oraz nutą różaną. Białe szczepy to bardzo ciekawa część świata winiarskiego, aby się o tym przekonać, poznaj kilku ich najwspanialszych przedstawicieli.

/ chardonnay [szardone]

Wśród winogron, z których powstają wina białe, znajdziesz zarówno odmiany pełne i konkretne, jak i te rześkie i delikatne.

Ten szczep pochodzi z francuskiej Burgundii, ale jest najpopularniejszą białą odmianą na świecie, a to dlatego, że jego uprawa należy do najprzyjemniejszych. Chardonnay jest odporne na choroby i elastyczne w uprawie oraz w winifikacji, nic zatem dziwnego, że winiarze nazywają go szczepem-plasteliną. Uprawia się go w niemal każdym kraju winiarskim, w tym uwaga – także w Polsce. I pewnie dlatego zwany jest też żartobliwie coca-colą w świecie win.

Jak pachnie i smakuje?
Charakter chardonnay zależy od miejsca jego uprawy. Wina pochodzące z Kalifornii, Australii, Chile, Argentyny czy Hiszpanii mają bogaty, beczkowy i śmietankowy styl, a te, które powstają np. we francuskim regionie Chablis są świeże i lekkie. Jeśli chodzi o smak, grona dojrzewające w ciepłym klimacie dają wina, w których wyczujesz ananasa i żółte jabłka, a te z chłodniejszego regionu smakują pigwą i cytryną. Sprawdź smak i aromat Beaux Arts Chardonnay, które znajdziesz w naszej kolekcji.

/ sauvignon blanc [sowinią blan]

Mekką sauvignon blanc nazywa się Nową Zelandię, ale ten francuski szczep jest hodowany na całym świecie. Jest łatwy w uprawie, ale znacznie trudniejszy podczas procesu produkcji. W dużym skrócie: trzeba mocno zadbać o to, aby podczas winifikacji nie stracić jego cennych naturalnych aromatów. Co ciekawe sauvignon blanc występuje pod wieloma nazwami – ma ich kilkadziesiąt!

Jak pachnie i smakuje?
Wina na bazie tej odmiany to prawdziwe owocowe smakołyki. Jeśli grona pochodzą z ciepłych regionów, wino smakuje brzoskwinią i melonem, a jeśli z chłodnych – limonką i agrestem. Dziennikarz i znawca wina Andrew Jefford opisał aromaty sauvignon blanc jako „wszechobecną zieleń”.
I rzeczywiście, w bukiecie wina na bazie sauvignon blanc wyczujesz rozmaite zioła, trawę, zielone jabłko, a nawet pokrzywę.

/ riesling [rizling]

To jedna z najważniejszych białych odmian winorośli. Rieslinga hoduje się na całym obszarze niemieckojęzycznym, a prym w jego uprawie wiodą Niemcy. Ten szczep daje bardzo zróżnicowane wina, od wytrawnych po słodkie. Fanów tych pierwszych ucieszy to, że często riesling daje wina mocno kwaskowate, które odbiera się jako superwytrawne.

Jak pachnie i smakuje?
Rieslingi przybierają różne postaci, ale wszystkie mają skłonność do aromatów cytrusowych. Winogrona z cieplejszego klimatu dają winom smak pomarańczy, a te z chłodniejszych terenów – limonki. Jeśli chodzi o zapach, w kieliszku pełnym rieslinga wyczujesz jaśmin, zielone jabłko, wspomnianą limonkę, a nawet nuty wosku pszczelego i nafty.

/ pinot gris [pino gri]

Ta odmiana pamięta jeszcze czasy średniowiecza. Od wieków pinot gris daje pole do popisu winiarzom, którzy mogą uzyskać na jej bazie różnorodne wina, w zależności od regionu i klimatu.
Z tego szczepu mogą powstać wina wytrawne i mineralne (Włochy), owocowe i wytrawne (USA i Australia) albo owocowe i słodkie (Francja). Co ciekawe, włoskie wina pinot gris przybierają nieraz charakterystyczny pomarańczowy kolor.

Jak pachnie i smakuje?
Wina produkowane w chłodniejszym klimacie smakują cytrusami – limonką i cytryną, a te tworzone w cieplejszych strefach mają smak nektarynki i brzoskwini. Wśród aromatów dominujących w kieliszku wypełnionym winem na bazie pinot gris znajdziesz wspomniane: cytrynę, nektarynkę i brzoskwinię oraz żółte jabłko i soczystego melona.

/ muscat blanc [muskat blan]

Ta odmiana deserowa jest znana od czasów starożytnych. Należy do wymagających – bardzo wcześnie dojrzewa, jest mało odporna na choroby i wrażliwa na mróz. Za to w nagrodę daje przyjemne, aromatyczne wina – wytrawne, np. w Niemczech oraz słodkie i lekko musujące, pochodzące z Piemontu w północnych Włoszech.

Jak pachnie i smakuje?
W smaku win na bazie szczepu muscat blanc wyczujesz cytrynę, mandarynkę, dojrzałego melona i liczi. Jeśli chodzi o zapach, nie bez powodu powtarza się, że muscat jest aromatyczny – poza nutami kwiatów i owoców możesz wyczuć w nim gałkę muszkatołową, wanilię, a nawet perfumy.

Poznajemy białe szczepy! - Galeria Poznajemy białe szczepy! - Galeria

/ gewurztraminer [gewurctraminer]

Na bazie tego szczepu powstają bardzo aromatyczne i wyraziste wina – spotkałem się kiedyś z żartobliwym porównaniem gewurztraminera do transwestyty i jest w tym sporo prawdy. Smak i aromat takich win bywa przerysowany, ale bardzo intrygujący – często aromatyczny bukiet jest uzupełniony przez cierpko-pikantny smak. Ten szczep daje również wytrawne wina o aksamitnym smaku i zrównoważonym zapachu, jak włoskie Prospetti Gewürztraminer, które znajdziesz w kolekcji Faktorii Win.

Jak pachnie i smakuje?
Na charakter gewurztraminera wpływa klimat, w którym dojrzewają winogrona. W winach z tego szczepu możesz wyczuć piękny aromat kwiatów: kwitnących róż, akacji i fiołków, a do tego słodyczy: miodu, marcepana i marmolady pigwowej. Dla kontrastu – wytrawny gewurztraminer z Alzacji ma delikatnie słonawy posmak.

Czas na wytrawne podsumowanie

Podczas czwartej lekcji kursu powtórzyliśmy podstawowe informacje o szczepach – wiesz już sporo na temat zależności odmian winorośli i warunków, w których dojrzewają. Potrafisz też bezbłędnie wymienić nazwę vitis vinifera, czyli praprzodka winogron przeznaczonych do produkcji winiarskiej. Co więcej, znasz już najbardziej poważane i lubiane odmiany, z których powstają białe wina. Mam nadzieję, że rozjaśniłem Ci kwestię białych szczepów – jasne, że nie musisz znać ich wszystkich, ale na pewno z czasem znajdziesz kilka takich odmian, które podbiją Twoje serce, i których nazw będziesz wypatrywał na etykietach win z naszych półek.

W następnym odcinku kursu udamy się w winną podróż dookoła świata. Opowiem o regionach winiarskich i razem sprawdzimy, jakie wina pija się w gorącej Kalifornii, a jakie królują w chłodniejszej części Francji. Który szczep woli rosnąć w zimnych częściach globu? Czym jest enoturystyka? W którym kraju pije się najwięcej wina, a w którym jego picie jest zakazane? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w piątej odsłonie Kursu wiedzy o winie!

DOMINUJĄCE SMAKI DZIESIĘCIU NAJPOPULARNIEJSZYCH SZCZEPÓW BIAŁYCH

nazwa szczepusmak (ikona)
gewurztraminermandarynka, róża, liczi
muscat blanccytryna, mandarynka, melon
chardonnaylimonka, jabłko, pomarańcza
pinot griscytryna, limonka, morela
rieslingmorela, pomarańcza, ananas
sauvignon blanclimonka, agrest, brzoskwinia
grüner veltlinerlimonka, jabłko, brzoskwinia
sémillonlimonka, jabłko, figa
chenin blanccytryna, ananas, miód
viognierpomarańcza, morela, ananas

Proponowane wina

Poprzedni artykuł

Poprzedni artykuł

Wino na świecie

Następny artykuł

Poznajemy czerwone szczepy!

Następny artykuł
splash splash splash splash splash splash splash splash splash splash splash
Do góry
Faktoria

Serwis przeznaczony jest dla osób pełnoletnich.

Czy masz ukończone 18 lat? Strona dostępna jest tylko dla użytkowników pełnoletnich.
© 2018 Wszelkie prawa zastrzeżone przez Faktoria Win
Test Smaku