lekcja numer 9

Portugalia tropem wina

Portugalia tropem wina

„Oliwa i wino są najstarszymi przyjaciółmi” – „Azeite, vinho e amigo, o mais antigo” – portugalskie powiedzenie

Zapraszam na dziewiątą wytrawną lekcję. W pierwszej odsłonie Kursu wiedzy o winie opowiadałem o produkcji wina, w drugiej – o jego degustacji, w trzeciej rozpocząłem opowieść o szczepach i bliżej przedstawiłem czerwone odmiany winogron, a w czwartej – zdradziłem sporo o białych winach. Piąta lekcja była wstępem do wytrawnej geografii – opowiedziałem o winnych podziałach na mapie świata, w ramach szóstej udaliśmy się w podróż do Francji, siódma była symboliczną wycieczką do Hiszpanii, a ósma – do Włoch.

W tym odcinku zapraszam na lekcję enoturystyczną po szlakach słonecznej Portugalii. Poznasz portugalskie regiony winiarskie i tutejsze szczepy, które są znane i doceniane na całym świecie.

Jeśli słysząc hasło „wino z Portugalii”, od razu przywołujesz w pamięci słodkie, czerwone porto, to jest to dobre skojarzenie – jednak w tej lekcji zdradzę ci, że porto, znane ze swojej słodyczy, może być też białe i wytrawne. Opowiem także co nieco o tajnikach smaku vinho verde, czyli słynnego zielonego wina z regionu Minho na północnym zachodzie kraju. A może mówi ci coś nazwa aragonêz? Ten czerwony szczep winorośli, który rośnie na południu Portugalii, sprawia, że wina zyskują wyjątkowy aromat cynamonu i smak gorzkiej czekolady. To tyle na dobry początek naszej wyprawy po portugalskich smakach i tradycjach winiarskich. Ruszamy zatem w kolejną wytrawną podróż – bom dia!

źródło: „Wino. Praktyczny poradnik. Wine Folly”, 2016

Zielona północ

Klasycznie już podróż winiarskimi szlakami zaczynamy od północy wybranego kraju winiarskiego – a Portugalia od tej strony szykuje bardzo rześkie powitanie. Jesteśmy w Minho – regionie Portugalii, który w odróżnieniu od pozostałych jest bardzo deszczowy i niezbyt ciepły. Co ciekawe, ta na pozór niekorzystna pogoda pozwala na tworzenie lekkich i pysznych win.

Portugalskie, zielone wino najczęściej jest po prostu białe, ale może też występować w wersji czerwonej i różowej. Swoją nazwę zawdzięcza młodości – jest butelkowane zaraz po zbiorach i degustowane w świeżej postaci.

Najsłynniejszym regionalnym produktem jest vinho verde (wymawiaj: winju werd), czyli zielone wino. Niech was nie zwiedzie ta nazwa – wcale nie chodzi o barwę, jaką przyjmuje to wspaniałe wino. Portugalskie, zielone wino najczęściej jest po prostu białe, ale może też występować w wersji czerwonej i różowej. Swoją nazwę zawdzięcza młodości – jest butelkowane zaraz po zbiorach i degustowane w świeżej postaci.

Najczęściej powstaje ono w ramach mieszanki szczepów kilkunastu lokalnych odmian. Jest cenione na całym świecie za lekkość. Tą charakterystyczną, młodzieńczą delikatnością szczycą się przede wszystkim zielone wina białe – mają około 10 procent alkoholu i bywają lekko gazowane. Jeżeli chcecie skosztować tego specjału północy Portugalii, sięgnijcie po rześkie Miranda Vinho Verde z kolekcji Faktorii Win. Świetnie smakuje ono pite samodzielnie lub w towarzystwie wiosennych sałatek.

Drugim orzeźwiającym bohaterem północy jest szczep albariño, zwany lokalnie alvarinho. Może on wchodzić w skład wspomnianego zielonego wina albo tworzyć różne stylistycznie wina białe. Smak tej odmiany porównywany jest z innymi słynnymi, białymi szczepami, jak viognier, riesling i gewürztraminer. Wyczujecie w nim przede wszystkim dojrzałe owoce – natomiast jako składnik vinho verde zaskoczy lekko słonawym posmakiem. Wino z alvarinho pachnie brzoskwinią, egzotycznymi owocami, skórką cytryny i kwiatami cytrusów. Uwaga, ten szczep też lubi młodość – większość win na bazie albariño jest przeznaczona do degustacji w pierwszym roku po zabutelkowaniu. Mamy zatem rześką północ w kieliszku – w sam raz na wiosnę!

Moc i słodycz

Z lekkiej i orzeźwiającej północy przesuwamy się nieco na wschód, czyli do słynnej Doliny Douro. Region ten zachwyca tysiącami wąskich tarasów porośniętych krzewami winorośli – w 2001 r. wpisano jego krajobraz na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Co króluje w Dolinie Douro? Oczywiście porto! To słynne na całym świecie portugalskie wino występuje najczęściej w postaci słodkiej lub półsłodkiej. Spotykamy porto w kolorze białym, czerwonym lub różowym. Wino typu porto jest wzmacniane, co oznacza, że w czasie fermentacji moszczu winogronowego dolewa się do niego dodatkowy alkohol – uzyskany także z fermentacji winogron. To między innymi ten walor sprawił, że porto zyskało tak ogromną sławę. To solidny przedstawiciel tego regionu, który powstaje tylko i wyłącznie tutaj, wzdłuż rzeki Douro.

Wino typu porto jest wzmacniane, co oznacza, że w czasie fermentacji moszczu winogron dolewa się do niego dodatkowy alkohol. To solidny przedstawiciel tego regionu, który powstaje tylko i wyłącznie tutaj, wzdłuż rzeki Douro.

Najbardziej popularne jest czerwone porto, które dzieli się na ruby (starzone w butelkach) i tawny (starzone w beczkach). Porto typu ruby ma smak zbliżony do typowego czerwonego wina, a tawny, które przybiera bursztynową barwę, zachwyca aromatami kandyzowanych owoców, karmelu lub orzechów. To doskonały kandydat na najszczerszy portugalski deser.

Porto jest lokalną i światową gwiazdą, ale nie może przysłonić innych cennych walorów regionu. Należy nadmienić, że na skalistych zboczach Doliny Douro rosną też odmiany endemiczne, czyli swoiste tylko dla tego regionu. Tu możemy wymienić takie czerwone szczepy jak: tinta roriz (to portugalski odpowiednik dobrze wam znanego hiszpańskiego tempranillo), tinta nacionaltouriga nacional.

Za górami, za lasami

Z Doliny Douro wyruszamy po linii prostej na zachód. Tym sposobem docieramy do najstarszej portugalskiej apelacji kontrolowanego pochodzenia, czyli Dão. Obszar ten ze wszystkich stron otaczają góry. W jego krajobrazie dominują lasy sosnowe i eukaliptusowe. Drzewa te tworzą naturalną barierę, która chroni winogrona przed upałem, a także przed chłodem i wilgocią znad oceanu.

Odmianę touriga nacional nazywa się lokalną królową. Podczas degustacji win na jej bazie wyczujecie m.in. śliwki, jeżyny, jagody oraz nuty fiołków.

Lokalną specjalnością są wina czerwone, bazujące na szczepach touriga nacionaltinta roriz. Odmianę touriga nacional nazywa się lokalną królową. Wina z tego szczepu zachwycają wyrazistą kompozycją owocowo-kwiatową. Podczas degustacji wyczujecie m.in. śliwki, jeżyny, jagody oraz nuty fiołków. Ten szczep wykorzystuje się też do produkcji solidnych win przeznaczonych do długiego starzenia.

Wina białe, pochodzące z tego obszaru, odznaczają się znaczną mineralnością. Można wyróżnić dwa dominujące szczepy białe – są to encruzadobical. Niezależnie od koloru tutejsze wina zachwycają swoistym charakterem, wyróżnia je między innymi intensywny aromat. O Dão niełatwo zapomnieć!

W wytrawnym sercu

Centrum Portugalii to dwie apelacje: BairradaTejo. Ta pierwsza leży w regionie Beiras, który obejmuje też wcześniej opisaną apelację Dâo. Bairrada jest niewielkim obszarem winiarskim, za to wróży się jej niezłą karierę. Dziś dominuje tu jeden, lokalny szczep o nazwie baga, z którego produkuje się 95 proc. tutejszych win – to prawdziwy monopolista na rynku! Twórcy win zaznajomieni z tą odmianą mówią, że najlepiej oddaje ona terroir. “Terroir”, choć brzmi groźnie, jest jedynie określeniem na warunki w danej winnicy – m.in. mikroklimat, rodzaj gleby, poziom nasłonecznienia, a także praktyki winiarskie.

A z jakimi smakami i aromatami kojarzy się Bairrada? W winach tej apelacji pierwsze skrzypce gra owoc – intensywny owocowy smak win białych i aromat leśnych owoców w winach czerwonych. Ta silna owocowa aura nie opuszcza nas, gdy podróżujemy w głąb kraju – do apelacji Tejo.

To właśnie w tej części Portugalii można obejrzeć taniec w winie, czyli sposób ugniatania winogron stopami. Taki proces przetwarzania owoców pozwala uniknąć zmiażdżenia pestek i ułatwia oddzielenie od nich miąższu.

Obszar Tejo leży wzdłuż brzegów słynnej rzeki Tag (z portugalskiego właśnie Tejo) niedaleko Lizbony. Stawia się tutaj na białe szczepy: fernão pires o zapachu cytrusów i arinto – pachnący cytryną, migdałami i miodem. Ta część Portugalii kojarzy się każdemu koneserowi wina bardzo aromatycznie.

Znajduje się tu kilkadziesiąt winnic, a większość z nich to rodzinne uprawy, które mogą poszczycić się wielopokoleniową historią. Z tego względu bardzo liczy się tutaj tradycja – wciąż stosuje się tradycyjne metody zbioru i przetwarzania winogron. To właśnie w tej części Portugalii można obejrzeć taniec w winie, czyli sposób ugniatania winogron stopami. Taki proces przetwarzania owoców pozwala uniknąć zmiażdżenia pestek i ułatwia oddzielenie od nich miąższu. Podczas widowiskowego tańca w winie możecie usłyszeć też ludowe śpiewy kobiet. Ciekawostką jest to, że mieszkańcy Tejo uszczelniają butelki wyłącznie naturalnymi korkami, które powstają na terenie Portugalii.

Różnorodność w kieliszku

Portugalskie południe to Alentejo (czyt.: alenteżu), czyli największy region winiarski, który zajmuje jedną trzecią powierzchni całego kraju. Składa się na niego aż osiem apelacji. Latem temperatura osiąga niekiedy wysokość 45 ° C – nic więc dziwnego, że tutejsze winogrona są bardzo wymagające w uprawie. Mimo że krzewów winorośli jest tutaj mniej, plony odpłacają się hojnie – a dzięki intensywnym promieniom słońca owoce zyskują nasycony smak. Uprawia się tu wiele różnych szczepów winorośli, co przekłada się na mnogość smaków i charakterów win.

Wina tworzone z odmiany aragonêz są cenione za wyrazisty, pikantny aromat goździków i cynamonu oraz nuty śliwek i czekolady. Intensywność czerwonych win z Alentejo przynosi im popularność na całym świecie.

Wśród odmian czerwonych króluje aragonêz, który w innych częściach Portugalii jest znany jako tinta roriz, castelão lub trincadeira. Wina tworzone z tej odmiany są cenione za wyrazisty, pikantny aromat goździków i cynamonu oraz nuty śliwek i czekolady. Intensywność czerwonych win z Alentejo przynosi im popularność na całym świecie.

Alentejo wypuszcza też w świat wina białe o charakterze typowo śródziemnomorskim. Są one mało aromatyczne, za to orzeźwiające i zachwycające złocistą barwą. Spróbujcie tylko rześkiego Olaria Selecção Sócios z naszej kolekcji – coś czuję, że błyskawicznie polubicie owocowy smak i cytrynową barwę tego wina.

Nad regionem Alentejo króluje słońce! Nie brakuje go też w Algarve, które mieści się na samym koniuszku Portugalii. Tę część kraju dobrze kojarzą fani zachwycających plaż. Atlantyk i piasek to jedna z przyjemnych stron regionu, druga to oczywiście charakterystyczne wina bazujące na lokalnych szczepach – między innymi castelãotouriga nacional.

Mniej znanym, lecz wartym uwagi tutejszym alkoholem, jest brandymel, czyli 30-procentowa brandy z miodem i ziołami. Dojrzewa ona przez co najmniej pół roku w dębowych beczkach, wcześniej używanych do leżakowania porto. Latem Portugalczycy degustują brandy z lodem, natomiast zimowymi wieczorami pijają ją dla rozgrzewki. Zimą na południu Portugalii temperatura spada do kilkunastu stopni – mimo wszystko warto być dobrze zaopatrzonym.

5 SZCZEPÓW, Z KTÓRYCH SŁYNIE PORTUGALIA

źródło: „Wino. Praktyczny poradnik. Wine Folly”, 2016

Madera na deser

Zasłużyliśmy na podwójny deser, bo po pierwsze zbliżamy się do końca naszej portugalskiej uczty winiarskiej, a po drugie – przed nami madera, czyli wino, które wyróżnia się nutami karmelowymi, orzechowymi i korzennymi. Prawda, że brzmi jak rarytas? Kto nie chciałby więcej? Dla jasności powiem, że „Madera” pisana wielką literą to portugalski archipelag położony na Oceanie Atlantyckim – zwany krainą wiecznej wiosny. Z kolei „madera” pisana małą literą to specyficzne, unikatowe wino produkowane właśnie tutaj.

Madera uwielbia leżakować, najmłodsze takie wino może pojawić się na rynku dopiero po 3 latach dojrzewania.

Madera powstaje w ramach niestosowanej nigdzie indziej metody – winiarze zatrzymują proces fermentacji i dodają winiak, czyli alkohol z wina o mocy ok. 75%. Następnie podgrzewają wino w trakcie dojrzewania, żeby je utlenić i uodpornić na działanie czasu. To daje też maderze specyficzny smak i trudno porównać ją z innymi winami.

Maderę często kojarzy się wyłącznie z winem słodkim, a w rzeczywistości występują też madery wytrawne – wszystko zależy od szczepu winogron, np. verdelho daje madery półwytrawne, a bual półsłodkie. I jeszcze jedno – madera uwielbia leżakować, najmłodsze takie wino może pojawić się na rynku dopiero po 3 latach dojrzewania. Ale wiadomo – warto na nią czekać!

Czas na wytrawne podsumowanie

Dzięki dziewiątej lekcji kursu posiadacie już elementarną wiedzę o winiarstwie w Portugalii. Przebyliśmy enoturystyczny szlak tego kraju, dlatego możecie śmiało opisać pokrótce każdy region słynący z uprawy winogron i produkcji docenianych na całym świecie win.

Poznaliście też jeszcze mało popularne nazwy lokalnych szczepów i wiecie, że szczep baga to niekwestionowany król Bairrady, a aragonêz triumfuje w gorącym Alentejo. Znacie także tajniki produkcji popularnych na całym świecie wzmacnianych win: porto i madery. Natomiast gdybyście planowali enoturystyczną wyprawę do Portugalii, nie zapomnicie, że w Dâo możecie obejrzeć taniec w winie.

Portugalia to bardzo różnorodny pod kątem winiarstwa kraj, więc tym, co oferuje, zachwyci się nawet najbardziej wytrawny i obyty smakosz. Winiarskich specjałów tej części Półwyspu Iberyjskiego szukajcie w portfolio Faktorii Win. Znajdziecie u nas jedną z największych i najbardziej wybornych marek win w Portugalii – Casal Garcia. Sięgnijcie po letnie i orzeźwiające wina białe oraz różowe. Słońca mamy wreszcie pod dostatkiem, a to już dobry argument, by zorganizować prawdziwą, portugalską ucztę. Inspirujcie się różnymi regionami tego kraju i przekonajcie się, że to prawdziwa skarbnica aromatów i winnych charakterów.

O intrygujących winach opowiem też w następnej – okrągłej, bo już dziesiątej – lekcji kursu, w której wybierzemy się do Bułgarii. Ten kraj, o długiej tradycji winiarskiej, ma wiele do zaoferowania. Które bułgarskie wino jest nazywane niedźwiedzią krwią? Z czego produkuje się słynną rakiję? Które lokalne wino może współzawodniczyć z francuskim bordeaux? Na te i inne pytania odpowiem w najbliższym odcinku. Do tego czasu odróbcie degustacyjną lekcję z Portugalii. Do zobaczenia!

regionszczep
Minhovinho verde
Dolina Douroporto
Daotouriga nacional
Bairradabaga
Beira Interioraragonêz
Lisboaarinto
Tejofernão pires
Setúbalmoscatel de setúbal
Alentejoaragonêz
Algarvecastelão
Maderamadera

Proponowane wina

placeholer-small
16.99*cena sugerowana

Miranda Vinho Verde Branco

Caves Campelo

    Portugalia białe półwytrawne Alvarinho, Loureiro, Arinto i Azal
    placeholer-small
    17.99*cena sugerowana

    Olaria Seleccao Socios

    Enoforum - Carmin

      Portugalia białe wytrawne Antao Vaz, Arinto, Siria Ryby
      placeholer-small
      24.99*cena sugerowana

      Casal Garcia Vinho Verde

      Cerville

        Portugalia różowe półwytrawne Vinhao, Azal Tinto, Borracal
        placeholer-small
        39.99*cena sugerowana

        Croft Tawny Port

        Quinta And Vineyard Bottlers Vinhos S.A

          Portugalia czerwone słodkie Tinta Barroca, Touriga Franca, Touriga Nacional

          Następny artykuł

          Tak smakują Włochy!

          Następny artykuł
          splash splash splash splash splash splash splash splash splash splash splash
          Do góry
          Faktoria

          Serwis przeznaczony jest dla osób pełnoletnich.

          Czy masz ukończone 18 lat? Strona dostępna jest tylko dla użytkowników pełnoletnich.
          © 2018 Wszelkie prawa zastrzeżone przez Faktoria Win
          Test Smaku